“Ons altın yükseldi ama gram altın neden aynı oranda yükselmedi?” sorusunun yanıtı, iki fiyatın farklı para birimleriyle kurulmasında yatıyor. Ons altın uluslararası piyasada dolar üzerinden izlenirken Türkiye’deki gram altın fiyatında dolar/TL kuru da hesaplamaya girer. Bu nedenle yalnız ons rakamını 31,1’e bölmek, TL cinsinden gram fiyatını bulmaya yetmez.
Dönüşümün matematiksel omurgası kısa: ons fiyatı önce gram başına dolara çevrilir, ardından dolar/TL kuru ile çarpılır. Ortaya çıkan tutar saf altının teorik TL karşılığıdır. Kuyumcu, banka veya fiziki gram altın etiketi ise alış-satış makası, ürün primi ve işlem kanalına göre bu tutardan ayrılabilir.
Ons altından teorik gram altın değeri
(Ons altın fiyatı ÷ 31,1034768) × dolar/TL kuru
Sonuç, bir gram saf altının teorik TL karşılığını verir. Gerçek alış veya satış teklifi değildir.
Bu yazıda bulabilecekleriniz6 başlık⌄
Ons altın neyi ifade eder?
Altın piyasasında “ons” denildiğinde günlük hayattaki ağırlık ölçüsünden farklı olarak troy ons kullanılır. Bir troy ons tam olarak 31,1034768 grama eşittir. Uluslararası ekranda XAU/USD koduyla görülen rakam, bir troy ons altının dolar cinsinden değerini anlatır.
Buradaki önemli ayrıntı saflıktır. Küresel ons fiyatı saf altın referansı üzerinden okunur. 22 ayar bilezik, 18 ayar takı veya işçilikli bir ürünün mağaza fiyatı bu rakamdan doğrudan çıkarılamaz; ürünün altın oranı ve ticari maliyetleri ayrıca hesaba katılır.
London Bullion Market Association, bir troy onsu tam olarak 31,1034768 gram olarak tanımlar. Ölçünün ayrıntısı LBMA’nın troy ons açıklamasında yer alır.
Ons fiyatından gram altın hesabı nasıl yapılır?
Hesap iki aşamalıdır. Önce ons fiyatını 31,1034768’e bölerek bir gram saf altının dolar karşılığını bulursunuz. İkinci aşamada bu rakamı aynı ana ait dolar/TL kuruyla çarparsınız.
Temsili bir örnek kullanalım: ons altın 3.000 dolar, dolar/TL kuru 40 olsun. İlk işlem 3.000 ÷ 31,1034768’dir; sonuç yaklaşık 96,45 dolardır. Bunu 40 ile çarptığımızda bir gram saf altın için yaklaşık 3.858,09 TL teorik değer elde edilir.
Aynı varsayımla 5 gram saf altının teorik karşılığı yaklaşık 19.290,45 TL olur. Ancak vitrindeki 5 gramlık ürünün satış etiketi daha yüksek, bir kurumun geri alım teklifi daha düşük çıkabilir. Hesaplama piyasanın temel değerini gösterir; paketleme, lojistik, işletme marjı ve makas gibi kalemleri içermez.
Ekrandaki gram fiyatı neden formülle birebir aynı çıkmaz?
Önce zaman eşleşmesine bakmak gerekir. Ons fiyatı saniyeler içinde değişirken kur başka bir veri kaynağında birkaç dakika geriden gelebilir. Saatleri farklı iki rakamla yapılan hesap, o andaki gram referansından sapar. Karşılaştırma yaparken ons, kur ve gram verisinin zaman damgalarını mümkün olduğunca eşleştirmek gerekir.
İkinci fark işlem yönünden doğar. Ons satış fiyatı ve dolar satış kuru kullanılarak bulunan sonuç, gram altın alış teklifiyle karşılaştırılırsa farklı taraflar yan yana getirilmiş olur. Altın satın alan kişi satış tarafına, bozduran kişi alış tarafına bakar.
Fiziki üründe ayrıca üretim ve dağıtım maliyeti vardır. Paketli gram altının sertifikası, ambalajı ve ürün primi; kuyumcunun stok koşulu ile kendi makası fiyatı değiştirebilir. Bankadaki kaydi altın da bankanın alış-satış kotasyonuyla işlem görür. Bu nedenle teorik gram değeri bir kontrol noktasıdır, bağlayıcı fiyat listesi değildir.
Gram fiyatından geriye doğru ons hesabı
Bazen elinizde gram altın ve dolar/TL rakamı bulunur, yaklaşık ons karşılığını görmek istersiniz. Bu kez formül ters çevrilir: gram değeri dolar/TL kuruna bölünür, çıkan tutar 31,1034768 ile çarpılır.
(Gram altın değeri ÷ dolar/TL kuru) × 31,1034768
Örneğin teorik gram değeri 3.858,09 TL ve kur 40 ise önce 96,45225 dolar bulunur. Bu tutar 31,1034768 ile çarpıldığında yaklaşık 3.000 dolarlık ons değerine geri dönülür. Gerçek piyasa alış veya satış rakamıyla ters hesap yapıldığında makas nedeniyle tam aynı sonuç beklenmez.
22, 18 ve 14 ayar altında hesap nasıl değişir?
Ons dönüşümü saf altının gram değerini verir. Ayarlı bir ürünün içerdiği teorik saf altın miktarı, toplam ağırlığın saflık oranıyla çarpılmasıyla bulunur. Örneğin 10 gram 22 ayar bir ürünün damga değeri 916 milyemse teorik saf altın içeriği 9,16 gramdır. 10 gramlık 18 ayar üründe 750 milyem üzerinden 7,50 gram; 14 ayarda 585 milyem üzerinden 5,85 gram saf altın karşılığı hesaplanır.
| Ürün örneği | Saflık oranı | 10 gramdaki teorik saf altın |
|---|---|---|
| 22 ayar, 916 milyem | %91,6 | 9,16 gram |
| 18 ayar, 750 milyem | %75,0 | 7,50 gram |
| 14 ayar, 585 milyem | %58,5 | 5,85 gram |
Bu işlem metal içeriğini açıklar; takının satış veya bozdurma fiyatını tek başına belirlemez. Lehim, taş, eksik parça ve işçilik teklif üzerinde etkili olabilir. Ayar damgalarının anlamını ayrıntılı görmek için 585, 750, 916, 995 ve 999 milyem rehberine geçebilirsiniz.
Dönüşümde en sık yapılan hatalar
- Normal ons ile troy onsu karıştırmak: Değerli metallerde kullanılan ölçü 31,1034768 gramlık troy onstur.
- Dolar/TL kurunu hesaba katmamak: Ons rakamını yalnızca grama bölmek sonucu dolar cinsinden bırakır.
- Farklı saatlere ait verileri birleştirmek: Hareketli piyasada birkaç dakikalık fark sonucu değiştirebilir.
- Satış yönüyle alış yönünü karşılaştırmak: Teorik değerde bile kullanılan fiyat yönleri tutarlı olmalıdır.
- Saf altın sonucunu 22 ayar veya işçilikli ürün etiketi sanmak: Ayar oranı ve ürün maliyetleri ayrı kalemlerdir.
Güncel hesap yaparken önce ons altın fiyatını, ardından aynı zaman dilimindeki kuru ve gram altın referansını yan yana açın. Matematiksel karşılığı kendiniz kurmak istemiyorsanız altın hesaplama aracından ürün, miktar ve işlem yönünü seçerek güncel referans tutarı görebilirsiniz. Böylece küresel fiyat dönüşümüyle gerçek işlem ekranının neden ayrıştığını daha sağlıklı okursunuz.
Veriyi nasıl ele alıyoruz?
Ürün özellikleri, piyasa kavramları ve fiyat verileri mümkün olduğunca birincil veya doğrudan kaynaklarla kontrol edilir. Canlı fiyatlar her zaman sayfanın gösterdiği veri zamanına aittir.
Veri politikasını incele →