Taşlı Altın Takı Bozdururken Taşların Ağırlığı Hesaba Katılır mı?

Taşlı bir yüzük, kolye ya da küpe bozdurulurken terazide görülen toplam ağırlığın tamamı altın kabul edilmez. Teklif, takının altın taşıyan metal bölümünün ağırlığı ve ayarı üzerinden hazırlanır. Taşın kendisi ayrıca değerlendirilebiliyorsa bunun için ikinci bir bedel konuşulur.

İşlemin kilit sorusu “Takı kaç gram?” değil, “Bu gramın ne kadarı ayarı doğrulanmış metal?” olmalıdır. Taşlar, yaylar, klips içindeki çelik parçalar ve altın olmayan bağlantılar brüt tartının içinde kalabilir. Kuyumcunun yaptığı kesintinin sebebini açıklayabilmesi, fiyat kadar önemlidir.

Terazideki ağırlık neden doğrudan altın fiyatıyla çarpılmaz?

Taşlı bir takı tartıldığında ekranda brüt ağırlık görünür. Bu rakam altın gövdeyi, takılı taşları ve varsa altın dışındaki küçük parçaları birlikte gösterebilir. 8 gram gelen bir yüzüğün 8 gramını da 14 ayar altın alış fiyatıyla çarpmak, taşların ve diğer parçaların ağırlığını yok sayar.

Net metal ağırlığı iki yolla belirlenebilir. Taşlar sökülebiliyorsa metal bölüm ayrı tartılır. Söküm yapılmayacaksa taşların türü, ölçüsü, adedi ve montaj biçimi üzerinden bir ağırlık tahmini oluşturulabilir. İkinci yöntem doğrudan tartı kadar kesin değildir. Teklif almadan önce kullanılan yöntemi ve düşülen gramı yazılı görmek, iki kuyumcunun verdiği rakamı karşılaştırmayı kolaylaştırır.

Hesap net metal gramı üzerinden nasıl kurulur?

Basit bir örnek düşünelim. Yüzük taşlarıyla birlikte 8,00 gram geliyor. Taşlar ve altın olmayan parçalar için 1,20 gram ayrıldığında geriye 6,80 gram metal kalır. Ayar kontrolü metalin 585 milyem olduğunu gösteriyorsa ürün 14 ayardır. Teklifin altın bölümü, 6,80 gram ile işlem anındaki 14 ayar alış referansının çarpılmasıyla başlar.

Burada iki hesabı birbirine karıştırmamak gerekir. 6,80 gram, 14 ayar alaşımın net ağırlığıdır. Saf altın karşılığı teorik olarak 6,80 × 0,585, yani 3,978 gramdır. Kuyumcu doğrudan 14 ayar gram alış fiyatı kullanıyorsa saflığı ikinci kez çarpmak hatalı olur. Saf gram fiyatından hesap kuruluyorsa 0,585 katsayısı o zaman devreye girer.

Canlı örnek yalnızca 6,80 gram 14 ayar altının sitedeki güncel alış ve satış referansları arasındaki farkı gösterir. Taşların değeri, söküm ücreti, lehim veya fire, tasarım bedeli ve kuyumcunun gerçek alım marjı kısa koda dahil değildir. Daha ayrıntılı bir metal hesabı için hurda altın hesaplama aracında gramı ve ayarı ayrı ayrı girebilirsiniz.

Taşlar tamamen değersiz mi sayılır?

Hayır, fakat her taşın kuyumcuda hazır bir geri alım fiyatı bulunmaz. Küçük sentetik taşlar, zirkonlar veya yeniden kullanımı ekonomik olmayan taşlar için ayrı bedel verilmeyebilir. Pırlanta ve bazı değerli renkli taşlarda ise karat ağırlığı, renk, berraklık, kesim, hasar durumu, sertifika ve yeniden satış imkânı ayrı bir ekspertiz konusu oluşturur.

Takıyı satın alırken ödenen mücevher fiyatı, bozdurma anında aynı biçimde geri dönmek zorunda değildir. Perakende fiyatın içinde tasarım, montür işçiliği, marka, mağaza gideri ve taşın satış marjı bulunabilir. Altın bölümünün geri alım hesabı ile taşın ikinci el değeri iki ayrı kalemdir. Genel çerçeveyi altında işçilik ve işçilik kaybı rehberinde daha ayrıntılı okuyabilirsiniz.

Sertifika varsa takıyla birlikte götürmek faydalıdır. Belgenin taşla eşleşmesi ayrıca kontrol edilir. Sertifika tek başına alım garantisi vermez, fakat taşın beyan edilen özelliklerinin incelenmesini kolaylaştırabilir. Belgesiz bir taşın da değeri olabilir. Böyle bir durumda uzman incelemesi daha büyük rol oynar.

14 ayar ile 18 ayar taşlı takının hesabı aynı mı?

İşlem sırası aynıdır, kullanılan saflık ve alış fiyatı farklıdır. 585 damgalı metal 14 ayar, 750 damgalı metal 18 ayar kabul edilir. Aynı net gramdaki 18 ayar altın, daha yüksek saf altın oranı taşıdığı için 14 ayar metalden farklı bir referansla hesaplanır.

Damga önemli bir ipucudur ama tek başına yeterli doğrulama değildir. Aşınmış, tamir görmüş veya farklı parçalardan birleştirilmiş takılarda gövde ile eklenen bölüm aynı ayarda olmayabilir. 585, 750 ve 916 damgalarının anlamını bilmek hesabı okumayı kolaylaştırır. Nihai teklifte kuyumcunun ayar testinin sonucu esas alınabilir.

Teklifi kabul etmeden önce dört rakamı isteyin

Sağlıklı bir karşılaştırma için brüt ağırlığı, düşülen taş ve yabancı parça ağırlığını, net metal gramını ve kullanılan ayar alış fiyatını ayrı ayrı sorun. Taşa ayrıca bedel veriliyorsa bu rakam altın teklifinden bağımsız yazılmalı. “Toplam şu kadar eder” biçimindeki tek rakam, iki teklif arasındaki farkın nereden çıktığını görmeyi zorlaştırır.

Taş sökülmeden tahmini kesinti yapıldıysa aynı takı için farklı işletmelerin farklı net gram hesaplaması mümkündür. Bir teklif düşük göründüğünde sebep her zaman gram alış fiyatı olmayabilir. Taş ağırlığı tahmini, ayar sonucu, yeniden satış kararı ve alım marjı da sonucu değiştirir.

En pratik kontrol, takıyı bırakmadan önce tartıyı görmek ve hesabın kalemlerini not almaktır. Böylece taşlı ürünün duygusal veya tasarım değerini, içindeki altının metal karşılığıyla karıştırmadan karar verebilirsiniz.