Altın Yüzük Küçültülürken Çıkan Parça Kime Kalır? Gram ve Mahsup Hesabı

Altın yüzük küçültülürken her zaman aynı işlem uygulanmaz. Bazı modellerde halkanın bir bölümü kesilip çıkarılır, uçlar birleştirilerek yeniden lehimlenir. Bazılarında ise iç kısma ölçü aparatı eklenir veya yüzüğün yapısına uygun başka bir yöntem seçilir. Metal parça çıkarılacaksa bu parçanın müşteriye verilmesi ya da işçilik ücretinden düşülmesi, işlem başlamadan kararlaştırılmalıdır.

☰Bu yazıda bulabilecekleriniz6 başlık⌄

Yüzük küçültülürken mutlaka altın çıkar mı?

Düz ve taşsız bir yüzükte klasik yöntem, halkadan küçük bir bölümün kesilmesi ve açık uçların birleştirilmesidir. Ölçü farkı ile yüzüğün kalınlığı, çıkarılacak parçanın boyutunu etkiler. Ancak bütün yüzükler bu yönteme uygun değildir. Çevresi taşlı, kesintisiz desenli, içi boş, mine işçilikli veya farklı metallerden oluşan modellerde küçültme daha sınırlı olabilir.

Bazı yüzüklerde kalıcı kesim yerine iç yüzeye iki küçük ölçü topu, yaylı aparat veya iç halka eklenebilir. Bu yöntemde ana gövdeden altın çıkarılmayabilir; tersine ürüne parça eklenir. Dolayısıyla yalnız “iki numara küçülecek” bilgisi, gramın kesin azalacağını söylemeye yetmez. Kuyumcudan seçilen yöntemi ve ağırlığın değişip değişmeyeceğini önceden açıklamasını isteyin.

Kesilen altın parça kime kalır?

En açık uygulama, çıkan parçanın akıbetini teslim sırasında yazılı olarak belirlemektir. Parça müşteriye aynen geri verilebilir. Diğer seçenek, kuyumcunun parçayı satın alıp değerini işçilikten düşmesidir. Üçüncü bir ihtimal de parçanın yeni bir tamirde kullanılmak üzere işletmede bırakılmasıdır; bunun da müşterinin açık onayıyla kayda geçirilmesi gerekir.

“Zaten çok küçük” denilerek parçanın hesabının atlanması doğru bir kontrol yöntemi değildir. Küçük ağırlık tek başına değersiz anlamına gelmez. Parça geri verilecekse ayrı bir poşette teslim edilmesi, üzerinde hangi yüzüğe ait olduğunun yazması ve gramının kaydedilmesi sonradan karışıklığı azaltır.

Takıyı bırakırken kullanılabilecek kayıt düzenini altın takı tamir teslim fişi rehberinde ayrıntılı bulabilirsiniz. Yüzük küçültme satırında başlangıç gramı, istenen ölçü, uygulanacak yöntem, çıkacak parçanın durumu, ücret ve teslim tarihi birlikte yer almalıdır.

Çıkan parçanın gram hesabı nasıl kontrol edilir?

İşlem öncesinde yüzüğü taşlarıyla birlikte tarttırın. Tartının 4,82 gram gösterdiğini varsayalım. Küçültme tamamlandıktan sonra yüzük 4,56 gram, ayrı verilen parça ise 0,21 gram gelsin. Son yüzük ile parça toplamı 4,77 gramdır. İlk tartımla toplam arasındaki 0,05 gramlık fark; kesim, eğeleme, lehim ve polisaj sırasında oluşan metal kaybıyla açıklanabilir. Bu rakamlar güncel fiyat iddiası değil, kontrol yöntemini göstermek için temsili değerlerdir.

• Başlangıç ağırlığı: 4,82 gram
• Küçültme sonrası yüzük: 4,56 gram
• Müşteriye verilen parça: 0,21 gram
• Son toplam: 4,77 gram
• İşlem farkı: 0,05 gram

Taşlı yüzükte tartı brüt ağırlığı gösterir. Taş sökülüp yeniden takıldıysa veya gevşek bir taş değiştirildiyse ilk ve son gram doğrudan yalnız altın değişimini anlatmaz. Bu durumda taş sayısı, değiştirilen parçalar ve tartım koşulları fişte ayrıca belirtilmelidir. Mümkünse ilk ve son tartım aynı terazide yapılmalıdır.

İşçilikten mahsup hesabı nasıl yapılır?

Çıkan parça kuyumcuda kalacaksa “işçilikten düşeriz” cümlesi tek başına yeterli değildir. Üç veri gerekir: parçanın gramı, ayarı ve o parça için uygulanan gram alış fiyatı. Temsili olarak 0,21 gram 14 ayar parça için kuyumcunun aynı anda 14 ayar alış fiyatını 3.400 TL kabul ettiğini varsayalım. Parçanın mahsup değeri 0,21 × 3.400 = 714 TL olur.

Küçültme işçiliği 1.250 TL ise, başka hizmet bulunmadığı varsayımıyla müşterinin ödeyeceği net tutar 1.250 − 714 = 536 TL’dir. Burada kullanılan 3.400 TL güncel piyasa veya kuyumcu teklifi değildir. Gerçek işlemde parçanın ayarı ve aynı anda işletmenin verdiği alış fiyatı kullanılmalıdır.

Kuyumcu parçayı has altın fiyatıyla değerlendiriyorsa ayar dönüşümünün nasıl yapıldığını sorun. 14 ayar parça yüzde 58,5, 18 ayar parça yüzde 75, 22 ayar parça yaklaşık yüzde 91,6 saf altın içerir. Doğrudan 24 ayar gram fiyatını düşük ayarlı parçanın gramıyla çarpmak, saflık farkını yok saydığı için doğru sonuç vermez.

Küçültme ücretinde hangi kalemler bulunabilir?

Teklif yalnız kesme ve birleştirme işçiliğinden oluşmayabilir. Taşların işlem öncesinde sökülmesi, yeniden mıhlanması, yüzeyin parlatılması, gravürün yenilenmesi veya beyaz altına rodyum kaplama uygulanması ayrıca fiyatlanabilir. Çıkan altının değeri yalnız bu ek hizmetler açıklandıktan sonra toplamdan düşülmelidir.

İşçilik bedelini metal değerinden ayırmak için altın takıda işçilik hesabı rehberindeki karşılaştırma yöntemini kullanabilirsiniz. Yüzüğün yeniden satılması planlanıyorsa yapılan tamir ücretinin bozdurma sırasında ayrı bir alacak olarak geri dönmeyeceği de hesaba katılmalıdır.

Yüzüğü teslim alırken neyi kontrol edin?

Önce yüzüğün ölçüsünü, parmağa rahat oturuşunu ve birleşim noktasını inceleyin. Taşlı modelde taşların sallanmadığını, desenli modelde desenin sürekliliğini ve beyaz altında renk farkı bulunup bulunmadığını kontrol edin. Ardından son ağırlığı tarttırın ve çıkan parçayı ya da mahsup satırını teslim belgesiyle eşleştirin.

• İlk ve son gram fişte bulunuyor mu?
• Çıkan parçanın gramı ve ayarı yazılmış mı?
• Parça geri verildiyse tartımdaki değerle uyuşuyor mu?
• Mahsup yapıldıysa kullanılan alış fiyatı ve düşülen tutar açık mı?
• İşçilik, kaplama ve taş işlemleri ayrı kalemler hâlinde gösterilmiş mi?

Yüzüğü büyütme işleminde hesap ters yönde ilerler: bazı modeller esnetilirken bazılarına uygun ayarda metal eklenir. Bu durumda izlenecek gram kontrolünü yüzük büyütme ve eklenen altın rehberinde inceleyebilirsiniz.

Yüzük küçültmede güvenilir hesap, parçanın büyük ya da küçük olmasına değil kayıtların birbirini tamamlamasına dayanır. Başlangıç gramı, seçilen yöntem, çıkan parçanın ağırlığı, işlem kaybı, işçilik ve mahsup tutarı ayrı ayrı görünüyorsa son ödeme kolayca denetlenebilir.