Ons Yüzde 4 Düşerken Gram Altın Neden Yüzde 2,4 Geriledi?

Ons altın son bir ayda belirgin biçimde gerilerken gram altın aynı ölçüde düşmedi. AltınFiyatlarıBugün arşivinde 12 Eylül kapanışı 4.348,96 dolar olan ons, 12 Ekim saat 16.31’de 4.174,96 dolar satış referansındaydı. Dolar bazındaki kayıp yaklaşık yüzde 4 oldu. Aynı karşılaştırmada gram altın 6.784,88 TL’den 6.621,79 TL’ye indi; gerileme yüzde 2,4’te kaldı.

İki hareket arasındaki yaklaşık 1,6 puanlık fark, “gram altın ons düştüğü halde neden direniyor?” sorusuna somut bir ölçü veriyor. Temel neden dolar/TL’nin aynı dönemde yukarı gitmesi. Ancak kurun etkisini doğru okumak için gram fiyatını yalnız onsla karşılaştırmak yetmiyor; zaman, fiyat yönü ve kullanılan referansın aynı olması gerekiyor.

Kur tamponu nasıl hesaplandı?

Gram altının temel piyasa hesabı, ons fiyatının 31,1034768 grama bölünmesi ve dolar/TL ile çarpılmasıdır. 12 Ekim saat 16.31’deki 6.621,79 TL gram ve 4.174,96 dolar ons referansları bu formüle yerleştirildiğinde yaklaşık 49,33 TL’lik örtük dolar/TL seviyesi elde ediliyor. Bu rakam bağımsız bir döviz kotasyonu değil; aynı dakikadaki iki altın referansından geriye doğru hesaplanan değerdir.

12 Eylül arşiv kaydında dolar/TL 48,66 TL idi. Böylece hesaplanan kur etkisi yaklaşık yüzde 1,38 artışa işaret ediyor. Ons tarafındaki yüzde 4’lük kaybın önemli bir bölümü TL’deki bu hareketle dengelendi. Gram altının kaybının yüzde 2,4’te kalması bu nedenle şaşırtıcı değil.

Bugünkü ons baskısı nereden geldi?

Ons altın 12 Ekim’de bir haftanın en yüksek seviyesini gördükten sonra kazancını koruyamadı. Reuters’ın ABD seansı güncellemesinde spot ons saat 16.44 civarında 4.172,36 dolar seviyesine gerilemişti. AltınFiyatlarıBugün ekranındaki 16.31 satış referansı olan 4.174,96 dolar da aynı piyasa yönünü gösteriyordu; iki rakamın farkı zaman ve kaynak ayrımından geliyor.

Baskının ilk ayağı dolar oldu. Dolar endeksi 17 ayın yüksek bölgesinde kalırken dolar cinsinden fiyatlanan altının diğer para birimleriyle alım maliyeti arttı. İkinci ayak petrol ve faiz beklentisiydi. Brent petrolün 106 dolar çevresine yükselmesi, enerji kaynaklı enflasyonun kalıcılaşabileceği endişesini besledi. Piyasa ekim toplantısında faiz artışına düşük olasılık verse de aralık sonuna kadar artış ihtimalini yüzde 80’in üzerinde fiyatlamaya devam etti.

Normalde jeopolitik gerilim güvenli liman talebini güçlendirebilir. Fakat aynı gerilim petrolü, enflasyon beklentisini, tahvil getirisini ve doları birlikte yukarı taşıyorsa altın iki zıt kanal arasında kalır. Bugünkü fiyatlama, güvenli liman talebinden çok yüksek faiz ve güçlü dolar maliyetinin ağır bastığını gösteriyor.

Gram altın için üç senaryo

Buradan sonraki hareketi yalnız ons yönüyle açıklamak eksik kalır. Gram altın için ons ve dolar/TL’nin birlikte vereceği sinyal önemlidir.

İlk senaryo son bir ayda görülen yapıya en yakın olanı. Ons zayıflarken kurdaki yükseliş gramı tamamen korumadı, fakat kaybı azalttı. İkinci senaryoda ons toparlanırken dolar/TL’nin yüksek kalması gram altında iki yönlü destek oluşturur. Üçüncü senaryo ise kur desteğinin çekildiği anda ons düşüşünün TL fiyatına daha doğrudan taşınmasıdır.

Gram altındaki direnç, ons riskinin ortadan kalktığını değil; bu riskin kur tarafından kısmen emildiğini gösteriyor.

TÜFE verisi ons–gram farkını değiştirebilir mi?

Çarşamba açıklanacak ABD tüketici enflasyonu iki kanalı aynı anda hareket ettirebilir. Beklentiden yüksek veri, Fed’in aralıkta faiz artıracağı fiyatlamasını güçlendirip ons üzerinde baskı yaratabilir. Aynı anda dolar küresel ölçekte değer kazanırsa Türkiye’deki gram fiyatı ons kadar gerilemeyebilir. Dolar/TL’nin tepkisi sınırlı kalırsa bu tampon zayıflar.

Beklentiden düşük veri ise tahvil faizlerini ve doları aşağı çekerek onsu destekleyebilir. Fakat küresel dolar zayıflığı dolar/TL’ye de yansırsa gram altındaki artış ons yükselişinden daha sınırlı kalabilir. Bu nedenle veri sonrasında “ons yükseldi, gram da aynı oranda yükselmeli” şeklinde bire bir oran beklemek doğru olmaz.

Dünkü TÜFE senaryoları analizinde veri sürprizinin Fed fiyatlamasına nasıl aktarılacağını ele aldık. Bugünkü karşılaştırmanın eklediği nokta, Türkiye fiyatında kur kanalının son bir ayda ölçülebilir biçimde çalışmış olmasıdır.

Farkı izlerken hangi rakamlar önemli?

Öncelikle ons ve gram fiyatının aynı dakikaya ait olmasına dikkat edilmeli. Ardından gramdaki yüzdesel hareket ile ons hareketi karşılaştırılmalı. Aradaki fark büyüyorsa dolar/TL veya yerel fiyatlama etkisi güçleniyor olabilir. Fark daralıyorsa kur tamponu zayıflıyor ya da ons ve kur aynı yönde hareket ediyor olabilir.

12 Eylül–12 Ekim karşılaştırmasının mesajı açık: ons altındaki yüzde 4’lük kayıp Türkiye fiyatına bire bir taşınmadı. Gram altındaki düşüş yüzde 2,4’te kaldı ve yaklaşık 1,6 puanlık ayrışma oluştu. Bu tampon gelecekte de aynı büyüklükte kalmak zorunda değil. Ons, kur ve yerel işlem fiyatının her biri değiştikçe gram altının koruma derecesi de yeniden hesaplanmalı.